Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi Nedir?
Dünyanın kendi etrafında dönmesinden dolayı farklı bölgelerde farklı saatler kullanılır. Bu durum saat dilimlerinin oluşmasına neden olur. Ama bu saat farklarından ayrı olarak takvim tarihlerinin değiştiği görünmez bir sınır vardır. İşte bu sınıra Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi denir.
Çizgide batı yönünden doğuya geçtiğinizde takvimden bir gün eksilir, doğudan batıya geçtiğinizde ise bir gün eklenir. Bundan dolayı da saatler sadece birkaç saat değişmez, direkt tarih değişir.
Bu nedenle de aynı gün içerisinde iki farklı tarihi yaşamak mümkündür.
Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi Neden Oluşturuldu?
Dünya 24 saat içinde kendi etrafında tam bir dönüş yapar. Bu nedenle de dünya 24 saate ayrılmıştır.
Dünyada çeşitli ülkelerde saat farklarını belirlemek kolay olsa da tarih belirlemek özellikle geçmiş yıllarda karışıklık yaratıyordu. Özellikle uzun süre yolculuk yapan denizciler hangi tarihte olduklarını hesaplamakta zorlanabiliyorlardı.
Yani özetle Avrupa’dan batıya doğru yola çıkan bir gemi, haftalar sonra başladığı yere tekrar döndüğünde, takvimde bir günlük fark olabiliyordu.
Bu karmaşıklıktan dolayı 1884 yılında Washington’da düzenlenen Uluslararası Meridyen Konferansı sonunda tarih değişimlerinin belirli bir çizgide yapılması düşünüldü. Bu karardan sonra dünya çapında takvim hesaplamaları herkeste aynı hale geldi.
Çizgi Tam Olarak Nereden Geçiyor?
İlk bakışta çizgi dümdüz 180 derece meridyeni boyunca ilerlediği düşünülüyor ama durum tamamen farklıdır.
Bu çizgi, ülkeleri ve adaları iki farklı günlere bölmemek için birçok yerde zikzaklar çiziyor.
Bu sayede de aynı ülke içinde farklı tarihler yaşanmasının önüne geçiliyor.
Çizginin geçtiği başlıca bölgeler
| Bölge | Özelliği |
|---|---|
| Büyük Okyanus | Çizginin büyük bölümü burada bulunur. |
| Bering Boğazı | Alaska ile Rusya arasından geçer. |
| Fiji çevresi | Ada ülkelerini bölmemek için yön değiştirir. |
| Kiribati | Ülkenin tamamı aynı tarihi kullansın diye doğuya doğru sapar. |
| Samoa çevresi | Ekonomik nedenlerle zaman içinde değiştirilmiştir. |
Haritaya bakıldığında çizginin dümdüz olmadığı zaten fark edilir. Bunun nedeni siyasi ve ekonomik kararlardır.
Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisini Geçince Ne Olur?
Çizgiye hangi yönden geçtiğinize bağlıdır. Yani doğudan batıya geçerseniz takvime bir gün eklenir. Örneğin, pazarteside çizgiyi geçtiniz salı olur. Yani ertesi güne geçmiş olursunuz. Ama batıdan doğuya geçerseniz takvimden bir gün çıkarılır. Salı günündesiniz ve çizgiyi geçtiniz yeniden pazartesi olur. Aynı günü iki kez yaşamış olursunuz.
Bu özellikten dolayı bazı yolculuk eden insanlar doğum günlerini iki kez kutlayabilirler.
Bir Günü İki Kez Yaşamak Gerçekten Mümkün mü?
Kulağa şaka gibi gelse de, evet mümkün. Örnek olarak Japonya’dan ayrılmak için uçağa bindiniz, saat farklı ve tarih değişiminden dolayı aynı günün sabahı Hawaii’de bulunabilir.
Buna benzer durumlar çoğunlukla Pasifik Okyanusu üzerinden yapılan uzun uçuşlarda yaşanabilir.
Bu sebeple uluslararası uçak biletlerinde hem kalkış hem de varış tarihleri ayrı ayrı olarak yazılır.
Aynı Anda Dünyada İki Farklı Gün Yaşanabilir mi?
Şu anda dünyada bir ülkede Pazartesi yaşanırken, başka bir ülke de Pazar yaşanıyor olabilir.
Yani şöyle bir örnek verecek olursak, yeni yıl kutlamaları tüm dünyada aynı anda yapılmaz. Yeni yıl önce Pasifik ülkelerinde başlar, saatler sonra Avrupa’ya, sonra da Amerika’ya ulaşır.
Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi Saat Dilimleriyle Aynı Şey midir?
Hayır, aynı şey değildir. İki durum çoğunlukla karıştırılır.
Aşağıdaki tablodan farkları daha rahat anlayabilirsiniz.
| Saat Dilimi | Tarih Değiştirme Çizgisi |
|---|---|
| Saati değiştirir. | Tarihi değiştirir. |
| Dünya genelinde 24 tanedir. | Tek bir ana çizgidir. |
| Ortalama 15° aralıklarla oluşur. | Yaklaşık 180° meridyeni boyunca uzanır. |
| Her ülkede uygulanır. | Daha çok Büyük Okyanus üzerinde etkilidir. |
Kiribati Neden Tarih Değiştirme Çizgisini Değiştirdi?
Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisinin en iyi örneklerinden biri Kiribati ülkesidir.
Kiribati, Büyük Okyanus’ta birbirinden çok uzak adalardan oluşan bir ada ülkesidir. Geçmiş zamanlarda çizgi ülkenin tam ortasından geçtiği için doğuda bulunan adalarla batıda bulunan adalar farklı günlerde yaşıyorlardı. Mesela devlet daireleri Pazartesi günleri açıkken, Ülkenin diğer tarafında Pazar yaşanabiliyordu.
Bu tarih değişikliği durumu ülkede büyük karışıklığa neden oluyordu.
1995 yılında ise, Kiribati ülkesi ülkenin tamamının aynı tarihte kalabilmesi için tarih değiştirme çizgisinin doğuya doğru kaydırılmasını istedi. Bu değişiklik kabul edildi ve günümüzde Kiribati’nin tüm adaları aynı takvimi kullanabilmektedir.
Bu karadan dolayı da Kiribati, yeni yıla dünyada ilk giren ülkelerden biri oldu.
Samoa Ülkesi Bir Günü Gerçekten Takvimden Sildi mi?
Bu olay tarihin en ilginç zaman değişikliklerinden biridir. Ülke Amerika ile olan ortaklıklarından dolayı tarih değiştirme çizgisinin doğu tarafında yer alıyordu. Ama zamanla ortaklık Avustralya ve Yeni Zelanda’ya geçince ülkelerdeki iş günleri sürekli çakışıyordu.
Örneğin, Samoa’da cuma günü yaşanırken, Avustralya’da cumartesi yaşanabiliyordu.
Samoa’da 29 Aralık 2011 yılında Perşembe gününün ardından takvimde 31 Aralık Cumartesi olarak değiştirildi. Yani 30 Aralık Cuma günü hiç yaşanmadı. Bu sayede Samoa artık ortakları ile aynı günü yaşayabilmektedir.
Tarih Değiştirme Çizgisine En Yakın Ülkeler
En yakın ülkeler şu şekildedir;
| Ülke | Özelliği |
|---|---|
| Kiribati | Çizginin yönü bu ülke için değiştirilmiştir. |
| Samoa | 2011 yılında tarih sistemini değiştirdi. |
| Amerikan Samoası | Samoa'nın hemen yanında olmasına rağmen farklı tarihi kullanır. |
| Fiji | Bazı bölgelerde çizginin yönü değiştirilmiştir. |
| Tonga | Dünyada yeni yılı ilk karşılayan ülkeler arasındadır. |
| Yeni Zelanda | Çizgiye yakın saat dilimlerinden birini kullanır. |
| Rusya | Doğu ucunda çizgiye oldukça yakındır. |
| ABD (Alaska) | Bering Boğazı üzerinden çizgiye yaklaşır. |
İlginç olan da şu ki, sadece birkaç yüz kilometre uzaklıktaki iki ada arasında tam 24 saate yakın tarih farklı oluşabilmektedir.
Tarih Değiştirme Çizgisi Turistler Tarafından Ziyaret Edilebilir mi?
Doğrudan işte burası Tarih Değiştirme Çizgisi diyebileceğimiz bir sınır yok. Çünkü yazının başında da olduğu gibi çizgi tamamen hayal bir çizgidir.
Ama bazı gemi seyahatlerinde, tarih değiştirme çizgisi geçilebilir. Turistler tarafından da küçük kutlamalar yapılır.
Tarih Değiştirme Çizgisi Uçuşları Nasıl Etkiler?
Ülke değiştirmek için bilet satın alan bir kişi, bilette yazan tarihleri görünce şaşırabilir. Mesela Tokyo’dan Hawaii’ye sabah saatlerinde kalkan bir uçak, birkaç saat sonra yine aynı günün sabahı iniş yapabilir.
Bunun nedeni Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisinin geçilmesidir.
Bu çizgi, dünyanın en ilginç coğrafi kavramlarından biridir. Haritalarda çizgi gösterilmese bile ülkelerin saat ve tarih farkları bakımından oldukça önemlidir.
Uzun seyahatlerde bir gün kaybetmek ya da kazanmak şaşırtıcı olsa da, bu durum dünyanın kendi etrafında dönmesinin ve uluslararası zaman sisteminin doğal bir sonucudur.
Cape Horn nedir? Dünyanın en tehlikeli deniz rotası
Dünya’nın en soğuk yeri? Yakutistan
Türkiye’de Kamp Yapmak için 5 yer